Sgam

Ystyr sgam yw cynlluniau i'ch twyllo chi o'ch arian. Gallent gyrraedd trwy'r post, dros alwad ffôn, neges destun, ebost neu gan rhywun sydd yn dod i eich cartref. Dyma rai o’r triciau a ddefnyddir: loteri ffug, seicig ffug, buddsoddiadau i'ch gwneud yn gyfoethog yn gyflym a meddyginiaethau gwyrthiol i'ch gwella.

Os hoffwch rhoi gwybod am dwyll cysylltwch â llinell gymorth Cyngor ar Bopeth

  • Ffôn - 03454 04 05 05

 

Amau eich bod wedi bod yn rhan o sgam?

Os ydych yn meddwl eich bod yn rhan o sgam, neu yn meddwl fod rhywun wedi trio eich twyllo:-

  • Cysylltwch a'r Gwasanaeth Cyngor ar Bopeth i Ddefnyddwyr:
    Ffôn: 03454 04 05 05
    Gallent anfon manylion y sgam i Safonau Masnach.
  • Ffoniwch Ymgyrch Atal Twyll (Action Fraud)
    Ffôn: 0300 123 2040 
    Gwefan:www.actionfraud.police.uk/contact-us

Rhybuddiwch rywun - addysgwch ffrind, cymydog neu berthynas ynglŷn â pheryglon sgamiau.

 

Gwybodaeth ddefnyddiol

Mae Cyngor ar Bopeth a Safonau Masnach yn cynnal digwyddiadau ac yn rhannu taflenni gwybodaeth i geisio eich amddiffyn rhag cael eich twyllo.

Gwybodaeth i'ch helpu osgoi sgam

Sut allaf adnabod sgam?

Mwy na thebyg ei fod yn sgam os:

  • Yw'r alwad, llythyr, e-bost neu neges testun yn annisgwyl
  • Nid ydych wedi clywed am y loteri neu'r gystadleuaeth maent yn ei drafod
  • Nid ydych wedi prynu tocyn loteri - dim tocyn, dim gwobr!
  • Maent yn dweud wrthych am ymateb yn sydyn fel nad ydych yn cael cyfle i gysidro neu i ofyn wrth deulu neu ffrindiau cyn i chi benderfynu
  • Maent yn dweud wrthych am ei gadw yn gyfrinach
  • Yw'n ymddangos eich bod yn cael rhywbeth yn rhad ac am ddim
  • Rhywbeth yn swnio yn rhy dda i fod yn wir – y tebygolrwydd yw ei fod!

Sut allaf amddiffyn fy hyn yn well?

  • Peidiwch byth a rhoi eich manylion cyswllt fel eich enw, rhif ffôn neu eich cyfeiriad i ddieithriaid neu i bobl sydd i fod gyda’r gwybodaeth yma yn barod.
  • Peidiwch byth a rhoi manylion eich hunaniaeth neu eich gwybodaeth ariannol, cyfrifon banc neu gardiau credyd i ddieithriaid neu i fusnes sydd gydag eich manylion personol yn barod.
  • Llarpiwch/ difrodwch unrhyw beth sydd gydag eich manylion personol neu fanc - peidiwch â’u taflu i ffwrdd.

Gwybodaeth bellach

Beth ddyliwn ei wneud os ydynt yn cysylltu â mi?

Trwy'r Post ...

  • Edrychwch ar du allan i bob darn o bost a phenderfynu os yw yn debygol o fod yn sgâm.  Fel arfer ar yr amlen gwelir ‘winning documentation, confirmed cheque, guaranteed delivery of a cheque for £xxx,' taflwch y rhain heb eu hagor.
  • Yn fwy aml na dim daw'r post sgâm o dramor e.e. Hong Kong, Yr Iseldiroedd, Las Vegas neu Awstralia.  Os nad oes gennych deulu neu ffrindiau yn y gwledydd yma taflwch y post i ffwrdd heb eu hagor.
  • Peidiwch ag ymateb i bost sgâm / digroeso, unwaith yr ydych wedi ymateb i un, bydd y cyfanswm o bost sgâm yn cynyddu.
  • Dinistriwch a thaflwch post sgâm (ond cofiwch larpio eich manylion personol yn gyntaf)

Dros y Ffôn...

  • Peidiwch â rhoi eich manylion personol na manylion banc dros y ffôn
  • Peidiwch â chael eich llusgo i mewn i drafodaeth gyda galwr digroeso
  • Dywedwch ‘dim diolch’ a rhowch y ffôn i lawr
  • Gofynnwch i ffrindiau, cymdogion neu deulu os ydych gyda diddordeb mewn cynnig, fe allent eich cynorthwyo i weld os yw yn sgâm ai peidio

Drwy E-byst neu negeseuon testyn...

  • Peidiwch â chlicio ar unrhyw linc sydd wedi dod gan gyswllt anhysbys neu os ydyw gan rywun yr ydych yn ei adnabod ond nad oes neges, dim ond linc.
  • Byddwch yn wyliadwrus o sgamiau ar-lein sydd gan asiantaethau swyddogol e.e. Llywodraeth, HMRC ayyb. 
    Nid yw asiantaethau swyddogol yn e-bostio i ofyn am fanylion personol.

Lleihau galwadau di-groeso, negesuon testun neu ebyst

  • Anfonwch negeseuon testyn 'sbam' i'ch darparwr ffôn symudol – Mae gan y rhwydweithiau mawr ffordd syml, rhad ac am ddim, i'ch helpu i wneud hyn. Anfonwch eich neges i 7726 (sy’n sillafu SPAM), gan sicrhau ei fod yn cynnwys rhif yr anfonwr.
  • Dileu a blocio e-byst sgâm
  • Mae gan yr Uned Safonau Masnach nifer cyfyngedig o atalyddion galw a all fod ar gael i’r oedrannus a phobl sy'n agored i niwed am gyfnod byr o amser.

Lleihau post di-groeso

  • Cofrestrwch AM DDIM gyda'r Gwasanaeth Dewis Post. Bydd hyn yn atal post sydd heb eich cyfeiriad chi arno, er enghraifft: papurau newydd am ddim neu bwndeli o daflenni hysbysebu.
    Ffôn: 020 7291 3300 
    Gwefan: 
    www.mpsonline.org.uk
  • Ymunwch a chynllun ‘tynnu’n ôl’ y Post Brenhinol ble mae’n bosib dewis peidio derbyn deunydd di-gyfeiriad drwy eich blwch post. 
  • Rhowch wybod i'r Post Brenhinol am unrhyw sgam yr ydych wedi ei dderbyn trwy'r post.
    Ffôn: 08456 113 413
    E-bost:
    scam.mail@royalmail.com
    Cyfeiriad: Scam Mail, PO Box 797, Exeter, EX1 9UN

Twyll ar y rhyngrwyd ac e-drosedd

Mae'n bwysig eich bod yn ymwybodol o'r sgamiau ar-lein diweddaraf er mwyn amddiffyn eich hun rhag cael eich twyllo. Am wybodaeth cyfredol ewch i'r gwefannau isod. 

Sut i atal sgam

Os ydych wedi eich twyllo, neu yn meddwl bod rhywun wedi trio eich twyllo,

  • Ffoniwch Wasanaeth Defnyddwyr Cyngor ar Bopeth ar 03454 04 05 05 (llinell Gymraeg).  
  • Ffoniwch Atal Twyll ar (0)161 234 9230 (llinell Gymraeg) neu ymwelwch â’u gwefan
  • Rhybuddiwch rhywun - addysgu ffrind, cymydog neu berthynas am y peryglon o sgamiau.