Hunaniaith – ystyried yr opsiynau gorau ar gyfer dyfodol Menter Iaith Gwynedd

Dyddiad: 18/11/2020

Mae adroddiad fydd yn cael ei ystyried gan Gabinet Cyngor Gwynedd yn argymell sefydlu tasglu i adnabod y ffordd orau o sicrhau fod Hunaniaith – menter iaith y sir – yn cyflawni i’w llawn botensial dros y blynyddoedd i ddod.

Ar hyn o bryd, yn wahanol i fentrau iaith eraill Cymru, mae Hunaniaith wedi ei lleoli fel gwasanaeth o fewn strwythurau Cyngor Gwynedd.

Fel rhan o’u gwaith, mae swyddogion Hunaniaith yn gyfrifol am ystod eang o gynlluniau i hyrwyddo a chynyddu’r defnydd o’r iaith. Mae’r gwaith yma yn cynnwys cydweithio gyda nifer o sefydliadau a grwpiau lleol yn ogystal ag unigolion llawrydd ar brosiectau amrywiol ar gyfer plant a phobl ifanc, teuluoedd, dysgwyr a thrigolion ein cymunedau.

Meddai’r Cynghorydd Nia Jeffreys, Aelod Cabinet Cefnogaeth Gorfforaethol Cyngor Gwynedd sy’n gyfrifol am yr iaith Gymraeg:

“Hoffwn ddiolch i Dafydd Iwan am ei arweinyddiaeth o Hunaniaith ac am ddod ar adroddiad yma ymlaen. Mae’n anodd meddwl am unrhyw un sydd wedi gwneud mwy i hyrwyddo’r defnydd o’r iaith Gymraeg ledled Cymru dros y blynyddoedd. Mae ganddo hefyd brofiad o ddelio gyda Mentrau Iaith ym mhob rhan o Gymru, ac mae hi bob amser yn bwysig ein bod yn barod i ddysgu gan eraill.

“Rydw i’n croesawu ei adroddiad a’r adolygiad annibynnol o Hunaniaith – mae’n gwneud synnwyr ar ôl deg mlynedd ein bod yn adolygu ac ystyried lle gallwn wella. Mae’n braf darllen am lwyddiant Hunaniaith mewn sawl maes yn yr adolygiad ac hoffwn ddiolch i staff am eu gwaith gwych ac arloesol.

“Mae Gwynedd yn unigryw yng Nghymru fel cadarnle i’r Gymraeg – dyma rhywbeth yr ydym yn falch iawn ohono ac yn rhywbeth yr ydym am ei drysori a’i feithrin i’r dyfodol. Mae’n gyffrous archwilio’r posibiliadau a’r cyfleoedd yn hyn o beth a bydd gan Hunaniaith yn ddios rôl allweddol  yn y gwaith ar draws Gwynedd.

“Rwy’n gobeithio y bydd y Cabinet yn cytuno gyda’r argymhelliad ac y byddwn yn gallu symud ymlaen i ddatblygu Hunaniaith yn y ffordd orau posib er mwyn sicrhau ei fod ar seiliau cadarn i dyfu ac adeiladu ar y gwaith arbennig sydd wedi ei gyflawni i’r dyfodol.”

Dywedodd Dafydd Iwan, Cadeirydd Grŵp Strategol Hunaniaith:

“Mae’n bwysig pwysleisio, fel mae Hunaniaith wedi ei wneud o’r cychwyn, mai ychwanegu at fwrlwm a defnydd y Gymraeg yn y sir yw’r nod, ac ychwanegu i lwyddiant yr hyn sydd eisoes yn digwydd, a mynd a’r Gymraeg i feysydd newydd ac i ardaloedd lle mae trai ieithyddol.

“Mae Hunaniaith yn ddyledus iawn i Gyngor Gwynedd am ei gefnogaeth o’r dechrau’n deg, ac yn falch o’r gwaith a gyflawnwyd. Credwn ei bod hi bellach yn amserol edrych mewn manylder ar sut bydd Hunaniaith yn gweithio orau i’r dyfodol.

“Mae pawb am weld Hunaniaith yn gwneud cyfraniad cadarnhaol dros yr iaith Gymraeg mewn cymunedau ar draws Gwynedd. Y cam pwysig nesaf yw cytuno gyda’r Cyngor a phartneriaid allweddol eraill ar sut orau i gyrraedd y nod.”

Bydd Cabinet Cyngor Gwynedd yn ystyried y mater ar 24 Tachwedd 2020.