Dau berson o ardal Llanllechid wedi eu dedfrydu a'u gwahardd rhag cadw anifeiliaid

Dyddiad: 23/10/2020

Mae dau berson o Wynedd a achosodd diadell defaid fod yn destun dioddefaint diangen trwy fethu â gofalu amdanynt yn iawn ar eu fferm ger Llanllechid, Bethesda, wedi cael eu herlyn a’u  gwahardd rhag perchen, cadw, delio mewn na chludo unrhyw anifail fferm.

 

Roedd Philip Edward Wyn Davies a Lowri Mererid Davies gynt o Fferm Bronydd Isaf, Llanllechid wedi pledio’n euog yn llys ynadon Caernarfon ar 21 Hydref 2020 i chwe throsedd o dan ddeddfwriaeth iechyd a lles anifeiliaid yn dilyn ymchwiliad gan Safonau Masnach Cyngor Gwynedd.

 

Cafodd troseddau eu cymryd o dan y Ddeddf Lles Anifeiliaid 2006 am achosi anifeiliaid fod yn destun dioddefaint diangen ac am fethu cymryd y camau priodol a rhesymol i sicrhau anghenion y ddiadell. Roedd hyn yn cynnwys yr angen i anifeiliaid gael eu gwarchod rhag poen, dioddefaint, anaf ac afiechyd. Roedd y troseddau eraill yn ymwneud â methiant i waredu a gweddillion defaid, methiant i gydymffurfio gyda rhybudd i waredu a gweddillion defaid a methiant i gofnodi marwolaeth buwch. Yn ychwanegol at y chwe trosedd, cymerwyd 102 o droseddau eraill i ystyriaeth gan y llys.

 

Yn ogystal â gwaharddiad rhag cadw anifeiliaid, dedfrydwyd Philip Davies i 24 wythnos o garchar, wedi’i ohirio am 12 mis, gorchymyn cymunedol i gwblhau 200 awr o waith di-dâl yn ogystal â gorchymyn i dalu dirwyon a chostau o £215. Derbyniodd Lowri Davies orchymyn i dalu dirwyon a chostau o £530.

 

Daeth yr ymchwiliad i’r amlwg o ganlyniad i gŵyn gan aelod o’r cyhoedd yn ymwneud â dafad gloff ar dir yn Bronydd Isaf. Bu rhaid i swyddogion iechyd anifeiliaid o dîm Safonau Masnach Cyngor Gwynedd a milfeddygol APHA ymweld â’r fferm sawl gwaith rhwng mis Hydref 2018 a mis Chwefror 2019. Roedd canran fawr o’r defaid byw a welwyd, ddim mwy na chroen am asgwrn. Roedd diffyg maeth tymor hir yn amlwg ac roedd y defaid yn dioddef o glafr, niwmonia, parasitiaid, llyngyr a phydredd traed difrifol. Fe wnaethant ddarganfod carcasai tua 300 o ddefaid yn ystod yr ymweliadau.

 

Roedd cyflwr y defaid yn golygu bod yn rhaid difa nifer o ddefaid ar sawl achlysur i atal unrhyw ddioddefaint pellach. Yn y pen draw, roedd yn rhaid i swyddogion y cyngor wneud trefniadau i ddifa yn agos i 250 o ddefaid.

 

Dywedodd y Cynghorydd Gareth Griffith, Aelod Cabinet Amgylchedd Cyngor Gwynedd: “Mae gan bob ceidwad da byw gyfrifoldeb clir i sicrhau bod yr amodau maen nhw'n cadw anifeiliaid ynddynt, a'r gofal maen nhw'n ei gael, yn ddigonol.

 

“Mae’r mwyafrif llethol o bobl sy’n cadw anifeiliaid amaethyddol yn cymryd eu cyfrifoldeb o ddifrif ac yn gofalu am eu hanifeiliaid. Ond, lle mae tystiolaeth o ddioddefaint diangen, mae cyfrifoldeb ar ein swyddogion i ymchwilio a chymryd camau gorfodi ffurfiol os oes angen.”

 

Mae stocmon da yn gwirio ei anifeiliaid yn aml, yn cymryd camau adfer os oes unrhyw beth o'i le, yn ceisio cymorth proffesiynol os yw ei stoc yn sâl neu'n marw ac yn trin ei anifeiliaid yn brydlon. Maen nhw'n gwaredu carcasai cyn gynted â phosib ar ôl marwolaeth.

 

Ym marn y tyst arbenigol yn yr achos yma, roedd nifer o’r carcasai wedi bod yn bresennol ar y fferm am wythnosau os nad misoedd a dylai’r diffynyddion fod wedi ceisio cymorth milfeddygol yn llawer cynharach. Roedd lefel stocmon y fferm yn yr achos hwn yn druenus o annigonol. Roedd yn ymddangos nad oedd y stocmon yn gallu darparu'n iawn ar gyfer iechyd a lles nifer y defaid oedd dan eu gofal. Methwyd â rhoi sylw i anifeiliaid yn brydlon pan oeddent yn gloff, neu’n dangos arwyddion o afiechyd, gan eu gwneud yn destun dioddefaint diangen. Cyn marwolaeth byddai'r defaid wedi bod yn destun poen, thrallod a dioddefaint diangen.

 

Wrth liniaru eglurodd yr amddiffyn i'r llys fod y busnes wedi bod yn dioddef o straen ariannol a bod Philip Davies wedi gwneud penderfyniadau busnes a oedd wrth edrych yn ôl yn benderfyniadau busnes anaddas.

 

I gael cyngor sydd yn ymwneud ac iechyd a lles neu ar gadw anifeiliaid a ffermir neu i riportio problem lles anifeiliaid gall preswylwyr Gwynedd ffonio llinell iechyd anifeiliaid Safonau Masnach ar 01766 771000, neu e-bostio safmas@gwynedd.llyw.cymru

 

Os yw unrhyw ffermwyr yn cael trafferthion neu os yw rywun yn poeni am aelod arall o’r gymuned wledig, megis cymdogion neu berthnasau, byddem yn eu hannog i gysylltu ag un o’r sefydliadau canlynol:

•           Tir Dewi  https://www.tirdewi.co.uk/cy/o-gwirfoddolwyr/ 0800 121 4722

•           Farming Community Network  https://fcn.org.uk/?lang=cy 03000 111 999

•           Farming Connect https://businesswales.gov.wales/farmingconnect/cy 08456 000 813 

•           MIND Cymru https://www.mind.org.uk/about-us/mind-cymru 0300 123 3393