Profiad rhithwir Cymraeg yn helpu defnyddwyr i ddeall dementia

Dyddiad: 04/07/2018
Strip newydd AGW

Bydd profiad rhithwir (VR) yn lansio ar y 5ed o Orffennaf yng Ngaleri Caernarfon i helpu defnyddwyr i ddeall sut beth yw byw gyda dementia -  a hynny’n hollol ddwyieithog.

Wedi’i ariannu gan Arloesi Gwynedd Wledig a Grant Cymraeg 2050 Llywodraeth Cymru, o dan arweiniad Cyngor Gwynedd cafodd y prosiect ei greu gyda’r asiantaeth greadigol bwrpasol Galactig. Mae’r profiad rhithwir yn ceisio ail-greu sut mae cleifion dementia’n teimlo bob dydd.

Yn cynnwys clustffonau a rheolyddion, sy’n edrych fel dwylo, mae’r profiad rhithwir yn caniatáu i ddefnyddwyr droi 360 gradd a gweld golygfa a osodwyd gan y rhaglen rithwir.

Ymhlith y golygfeydd sydd ar gael ar y system mae tasgau syml o amgylch y cartref fel gwneud paned o de yn y gegin; bydd llais trwy’r clustffonau yn siarad yn yr un modd ag y byddai person â dementia yn meddwl e.e. yn dweud wrthych chi am roi tegell trydan ar yr hob, er mwyn cyfleu’r dryswch mae cleifion â dementia’n ei brofi.

Esboniodd Derick Murdoch, Cyfarwyddwr Creadigol asiantaeth greadigol Galactig “Mae hwn yn ddefnydd arloesol o dechnoleg profiad rhithiwr i addysgu sgiliau meddal yn y Gymraeg a'r Saesneg. Rydym wedi creu profiad sy'n eich galluogi i ryngweithio â gwrthrychau bob dydd gan ddefnyddio dwylo rhithwir sy'n cynorthwyo defnyddwyr i ymdrwytho’n llawn yn y naratif.”

Mae’r profiad yn ceisio bod mor realistig â phosib fel y gall defnyddwyr gael gwell ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o bobl sy’n byw gyda’r clefyd.

Mae arweinydd y prosiect, Meilys Heulfryn Smith, yn egluro pam ei bod yn arbennig o bwysig cael y rhaglen hon yn Gymraeg: “Pan fydd rhywun yn datblygu dementia, yn aml gallant golli’r gallu i gyfathrebu yn eu hail iaith. Mae’r dechnoleg hon yn creu darlun teimladwy o’r profiad, gan drwytho’r defnyddiwr i mewn i sefyllfa lle maent yn gweld yr angen i weithredu er mwyn rheoli’r dasg, a’r geiriau sy’n gysylltiedig â’r dasg, ond yn methu â’u canfod.

“Mae miloedd o bobl yng Nghymru yn profi’r rhwystredigaeth hyn bob dydd, a gobeithiwn y bydd y profiad rhithwir yn hybu ymwybyddiaeth a dealltwriaeth o’r heriau sy’n dod law yn llaw â’r clefyd hwn.

“Mae dementia yn bwnc anodd a sensitif i lawer o deuluoedd ledled Cymru, ac mae’r prosiect hwn yn rhoi cyfle i aelodau teulu ymdrin â’r mater hwn trwy’r Gymraeg, ac mae gallu defnyddio’ch mamiaith yn ystod cyfnod anodd yn aml yn gysur.”

Bydd y profiad yn lansio ar y 5ed o Orffennaf 2018 yng Ngaleri Caernarfon am 6.30yh. Bydd y noson yn cael ei harwain gan Dafydd Iwan a chawn gwmni John Ogwen, Maureen Rhys a Catrin Mara sydd gyda eu lleisiau yn ymddangos ar y profiad rhithiwr. Bydd Gwion Halam (ennillydd y Goron yn 2017 am ei gerdd ynglyn â Dementia) hefyd yn ymuno â ni ynghyd â Dr Catrin Hedd (arbenigwraig yn y maes Dementia). Bydd cyfle i drio’r profiad rhithiwr yn ystod adloniant ysgafn gan Mared Williams.

Mae'r digwyddiad yn rhad ac ddim, ond mae’n rhaid cofrestu. https://www.eventbrite.co.uk/e/lansiad-yn-fy-nwylo-i-darlun-o-fyw-gyda-dementia-first-hand-launch-an-insight-into-living-with-tickets-47508799097

Gwnaethpwyd y prosiect yn bosib diolch i gyfraniad o £17,080 gan Arloesi Gwynedd Wledig a £20,000 gan Grant Cymraeg 2050 Llywodraeth Cymru.

Mae’r Grant Cymraeg 2050 yn elfen allweddol o’r Strategaeth Iaith Gymraeg, Cymraeg 2050: Miliwn o Siaradwyr. Mae wedi darparu cyllid ar gyfer prosiectau blaengar a byr dymor sydd â’r nod o gynyddu defnydd dyddiol pobl o’r Gymraeg ac i hyrwyddo technoleg sy’n cefnogi’r defnydd o’r Gymraeg.

Meddai’r Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes, Eluned Morgan, “Mae’r prosiect hwn yn hanfodol er mwyn i bobl sy’n byw yng Ngwynedd ddeall, yn eu mamiaith, yr hyn mae eu hanwyliaid ac aelodau eu cymunedau sy’n byw gyda dementia yn ei brofi.

“Mae’n bwysig bod y fath fater sensitif yn gallu cael ei archwilio yn eu mamiaith ac mae’r prosiect pwysig hwn o fudd mawr i’r achos.”

Cyllidwyd y prosiect hwn yn ranol drwy raglen Cymunedau Gwledig Llywodraeth Cymru - Rhaglen Datblygu Gwledig Cymru 2014-2020, a ariennir gan Lywodraeth Cymru a’r Gronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu Gwledig. Caiff hefyd ei ran gyllido gan yr Awdurdod Dadgomisiynu Niwclear (NDA) a Chyngor Gwynedd.