Rhybuddio o beryglon 'Tombstoning'

Dyddiad: 21/07/2017

Yn dilyn nifer o ddigwyddiadau diweddar yng ngogledd Cymru lle mae pobl ifanc wedi bod yn neidio o uchder yn unionsyth i byllau hen dyllau chwarel, mae Heddlu Gogledd Cymru’n rhybuddio am beryglon yr arferiad. Mae’r Heddlu a phartneriaid lleol eraill yn tynnu sylw at yr arferiad yma, a elwir yn ‘Toombstoning’ yn Saesneg ac yn ‘bedd-faenio’ weithiau yn y Gymraeg, am ei fod yn hynod beryglus i’r unigolyn.  Mae’r rhai sy’n gwneud hyn hefyd yn recordio’i hunain wrthi ac yn rhannu hynny drwy’r cyfryngau cymdeithasol gan gyfeirio’r arferiad gyda chwaraeon ‘eithafol’.  Mae maes chwaraeon ;eithafol’ yn denu llawer i ogledd Cymru ond fel rheol mae hyn yn cynnwys chwaraeon sydd wedi cael eu rheoli ac yn llawer mwy diogel.

Recordiodd nifer o unigolion eu hunain yn gwneud hyn yn Chwarel Dorothea, yn Nhal-y-sarn, y mis diwethaf wrth iddynt neidio o glogwyni dros 60 troedfedd uwchben y dŵr, a rhannu hynny gyda gweddill y byd drwy’r cyfryngau cymdeithasol. Mae’r rhai sy’n neidio yn tresbasu gan fod y tir  yn eiddo preifat, ac yn parhau i wneud er i’r perchnogion godi ffens, gosod rhybuddion a chamerâu CCC. Mae rhagor o waith yn cael ei wneud i ddiogelu’r safle ac mae’r perchnogion yn cydweithio gyda’r heddlu lleol i geisio rhwystro damwain angheuol yno.

Ar ran y chwarel dywedodd Nigel Spiers: “Mae hwn yn beth hynod o beryglus i’w wneud ac rydym yn cefnogi’r heddlu gant y cant yn eu hymgais i ddarbwyllo neidwyr. Rydym wrthi yn gwneud mwy o waith diogelwch ar y safle a byddwn yn gofyn i’r gymuned leol i gysylltu gyda’r heddlu os ydynt yn gweld unrhyw ymddygiad amheus neu beryglus o gwmpas Dorothea.’

Dywedodd Uwcharolygydd Nigel Harrison yng Ngorsaf Heddlu Caernarfon: “Mae gennym gyfrifoldeb moesol i warchod bywydau a rhan o hyn yw dangos pa beryglon sy’n bodoli yn enwedig i bobl ifanc. Mae ‘toombstoning’ yn weithgaredd sy’n gallu arwain at farwolaeth ac er bod marwolaeth dynes ifanc yn Y Friog yn dal dan sylw Crwner EM, mae neidio o uchder mawr i ddŵr yn unionsyth yn debygol o fod wedi cyfrannu at y farwolaeth. Rydym wedi gweld ar y cyfryngau cymdeithasol nifer o ddigwyddiadau fyddai wedi arwain at anafiadau mawr a cholli bywyd oni bai am lwc. Yn sicr nid ydym eisiau ymyrryd â hawl pobl i gael hwyl ond mae’n rhaid dweud bod ymddwyn fel hyn mewn amgylchedd heb ei reoli fel hyn yn beryglus tu hwnt.”

Dywedodd Helen Church, Partner Cymunedol Cymru ar ran yr RNLI :”Rydym angen i bobl fod yn ymwybodol fod neidio fel hyn o uchder mawr i ddŵr yn weithred hynod o beryglus mewn llynnoedd neu ar yr arfordir. Efallai bod y dŵr yn fwy bas na’r olwg neu fod yna greigiau o dan wyneb y dŵr sydd ddim yn amlwg  fel arall. Gall y dŵr hefyd fod yn llawer oerach na’r disgwyl ac mae sioc oerfel sydyn yn gallu gwneud nofio yn beryglus iawn ac mae cerrynt y môr neu’r afon yn gallu sgubo chi i ffwrdd.

“Mae’n bwysig iawn i bobl ystyried y peryglon posibl. Rydym eisiau i bobl fod mewn sefyllfa i wneud penderfyniadau gyda’r holl wybodaeth sydd ar gael iddynt er mwyn bod yn ddiogel. Nid yw’r RNLI yn argymell i neb fynd i feddfaenio, neu tombstoning. Ni ddylech chi adael i neb roi pwysau arnoch chi i neidio. Nid ydych byth yn gwybod beth sydd o dan wyneb y dŵr ac mae dyfnder yn gallu newid gyda’r llanw hefyd sy’n golygu bod man ble neidiodd rhywun arall iddo o’r blaen ddim o reidrwydd yn le diogel i chi wneud hyn nawr. Mae hi hefyd yn bwysig i sicrhau bod yna ffordd i fynd allan o’r dŵr. Mae arforgampau (coasteering) a gweithgareddau eraill gyd chwmni cofrestredig yn gallu bod yn ddewis mwy diogel.”

Ychwanegodd y Cynghorydd Ioan Thomas, Aelod Cabinet Cyngor Gwynedd o ran Datblygiad Economaidd: “Fel mae’r tywydd yn cynhesu, bydd pobl yn debygol iawn o fynd i fwynhau eu hunain tu allan ac i fwynhau eu hunain mewn llynnoedd neu ar ein traethau. Fodd bynnag rydym yn erfyn ar y cyhoedd i beidio peryglu eu hunain yn ddiangen drwy wneud pethau peryglus heb oruchwyliaeth fel bedd-faenio mewn hen byllau chwareli,”

 “Mae yna sawl perygl yn y pyllau hyn sydd gyda’r gallu i achosi niwed difrifol  ac mae’n bosibl bod y dŵr yn llawer mwy bas na maent yn ymddangos. Dylid cofio hefyd bod tymheredd y pyllau hyn yn beryglus o isel hyd yn oed yn ystod cyfnodau o dywydd cynnes parhaus.”

“Rydym hefyd yn apelio at rieni i sicrhau bod eu plant yn ymwybodol o beryglon tresbasu ar hen safleoedd diwydiannol ac i osgoi nofio mewn unrhyw lyn neu bwll all gynnwys peryglon cudd fel cerrynt tan ddŵr neu ddŵr yn mynd yn ddwfn yn sydyn.”