Bydd pawb yn cael budd o Gyfrifiad 2021

Dyddiad: 24/02/2021

Bydd gofyn i gartrefi ar draws Gwynedd gymryd rhan yng Nghyfrifiad 2021 y gwanwyn hwn.

Arolwg a gaiff ei gynnal unwaith bob degawd gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol yw'r cyfrifiad ac mae'n rhoi'r amcangyfrif mwyaf cywir i ni o'r holl bobl a chartrefi yng Nghymru a Lloegr. Mae wedi cael ei gynnal bob 10 mlynedd ers 1801, ac eithrio 1941.

Mae deall anghenion y genedl yn helpu pawb, o'r llywodraeth ganolog i sefydliadau fel cynghorau ac awdurdodau iechyd, i gynllunio ac ariannu gwasanaethau cyhoeddus ledled Cymru a Lloegr. Mae canlyniadau'r cyfrifiad yn llywio ble y caiff biliynau o bunnoedd o gyllid cyhoeddus ei wario ar wasanaethau fel trafnidiaeth, addysg ac iechyd – ar lwybrau beicio, ysgolion a deintyddfeydd – neu, yn achos Gwynedd, yn ariannu gwasanaethau er mwyn ymgysylltu â'r cyhoedd.

Mae Celfyddydau Cymunedol Gwynedd wedi defnyddio data o gyfrifiadau blaenorol er mwyn helpu i nodi ardaloedd yng Ngwynedd sy'n debygol o gael cyfran uchel o bobl unig ar gyfer y prosiectau Atgofion ar Gân a Sgwrs a Chân.

Mae cymunedau Bethesda, Tremadog, Pwllheli, Deiniolen, Gellilydan, Trawsfynydd a'r Bala wedi cael budd o ddigwyddiadau amrywiol gan gynnwys, er enghraifft, plant ysgol yn ymweld â chartrefi gofal i ddiddanu'r preswylwyr, cyfarfodydd grŵp rheolaidd yn y gymuned i sgwrsio a chanu, gan eu helpu i deimlo'n llai unig ac yn rhan o'u cymuned.

Cyfrifiad 2021 fydd yr un cyntaf i gael ei gynnal ar lein yn bennaf. Bydd cartrefi yn cael llythyr â chod mynediad unigryw a fydd yn eu galluogi i lenwi'r holiadur ar eu cyfrifiaduron, eu ffonau neu eu llechi.

”Mae'r cyfrifiad yn cynnig ciplun unigryw o'n cymunedau,” meddai Iain Bell, y dirprwy ystadegydd gwladol yn Swyddfa Ystadegau Gwladol. “Mae o fudd i bawb. Yn seiliedig ar y wybodaeth y byddwch chi'n ei rhoi, bydd yn sicrhau bod miliynau o bunnoedd yn cael eu buddsoddi mewn gwasanaethau brys, gofal iechyd meddwl, lleoedd mewn ysgolion, gwelyau mewn ysbytai, tai, ffyrdd, gwasanaethau meddygfeydd a gwasanaethau deintyddol.

“Ni ddylai neb golli'r cyfle. Gall pawb gwblhau'r cyfrifiad ar lein gyda chyfleuster chwilio-wrth-deipio newydd a bydd ffurflenni papur ar gael i'r rhai fydd eu hangen.”

Bydd Diwrnod y Cyfrifiad ar 21 Mawrth, ond bydd cartrefi yn cael llythyrau â chodau ar-lein yn fuan yn esbonio sut y gallant gymryd rhan. Bydd y cyfrifiad yn cynnwys cwestiynau am eich rhyw, eich oedran, eich gwaith, eich iechyd, eich addysg, maint eich cartref a'ch ethnigrwydd. Ac, am y tro cyntaf, bydd cwestiwn yn gofyn i bobl a ydynt wedi gwasanaethu yn y Lluoedd Arfog, yn ogystal â chwestiynau gwirfoddol i'r rhai sy'n 16 oed a throsodd am gyfeiriadedd rhywiol a hunaniaeth o ran rhywedd.

Yng Nghymru, bydd cwestiwn penodol i gartrefi am eu sgiliau Cymraeg hefyd. A gall y rhai sy'n dymuno cwblhau'r cyfrifiad yn Gymraeg wneud hynny ar lein ac ar bapur. Mae botymau "Cymraeg" ac "English" er mwyn gallu newid rhwng yr ieithoedd ar unrhyw adeg ar lein, ac ar bapur gallwch chi ddefnyddio'r Gymraeg a'r Saesneg ar yr un ffurflen.

Bydd y canlyniadau ar gael o fewn 12 mis, ond caiff cofnodion personol eu cadw'n ddiogel am 100 mlynedd ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

I gael rhagor o wybodaeth a chyngor am sut i ateb y cwestiynau, ewch i https://www.gwynedd.llyw.cymru/cy/Cyngor/Ystadegau-a-data-allweddol/Y-Cyfrifiad/Cyfrifiad-2021.aspx