Beth yw Craffu a sut i gymryd rhan?

Mae deddfwriaeth llywodraeth leol yng Nghymru yn gwneud gwahaniaeth clir rhwng dwy elfen o waith cynghorau:

  • Y Weithrediaeth (Cabinet yn achos Gwynedd) sydd yn gyfrifol am y mwyafrif llethol o’r penderfyniadau a wneir gan aelodau etholedig
  • Yr ochr Craffu sydd yn craffu ar y rhai sy’n gwneud penderfyniadau a’u dwyn i gyfrif. 

Swyddogaeth Craffu

Mae craffu da yn adnabod a gwireddu blaenoriaethau’r Cyngor ac ystyried effaith hyn ar bobl Gwynedd. Mae craffu da yn ychwanegu gwerth trwy:

  • Graffu effaith cynlluniau a gwasanaethau ar bobl Gwynedd
  • Adnabod a gwireddu blaenoriaethau’r Cyngor
  • Cyflawni addewidion trwy fonitro perfformiad
  • Craffu polisïau arfaethedig a datblygol
  • Dal y Cabinet ac Aelodau unigol y Cabinet i gyfrif am eu penderfyniadau ac am gyflawni

Mae’r Pwyllgorau Craffu yn annibynnol ac yn sicrhau her annibynnol i waith y Cabinet.


Sut mae’n gweithio yng Ngwynedd?

Mae'r Llyfryn Craffu yn esbonio sut mae hyn yn gweithio yng Ngwynedd. 


Sut y gallwch chi gymryd rhan yng ngwaith Trosolwg a Chraffu?

Mae’r Pwyllgorau yn croesawu sylwadau gan y cyhoedd. Gallwch anfon eich sylwadau drwy e-bost at: Craffu@gwynedd.llyw.cymru


Bod yn bresennol yng nghyfarfodydd y Pwyllgor Craffu

Cynhelir pob cyfarfod Pwyllgor Craffu yn gyhoeddus ac mae croeso i unrhyw un ddod i wrando ar y trafodaethau. Gosodir Rhaglenni Gwaith yn flynyddol gydag Ymchwiliadau Craffu sy'n yn cael eu sefydlu gan y Pwyllgorau Craffu.

Dim ond ar achlysuron prin iawn, pan fo rhai math o wybodaeth gyfrinachol yn cael eu trafod y bydd yn cyhoedd yn cael eu cau allan o gyfarfodydd y Pwyllgor Craffu.

Os oes gennych sylwadau, mae Pwyllgorau Craffu Gwynedd yn awyddus iawn i glywed gennych. Gall aelodau o’r cyhoedd wneud eu sylwadau yn wybyddus i’w cynghorydd lleol neu unrhyw aelod o'r Pwyllgor Craffu.


Ymchwiliad Craffu

Os oes gennych ddiddordeb arbennig mewn ymchwiliad craffu cysylltwch â ni i roi eich sylwadau i’r Cynghorwyr.   

Gallwch gymryd rhan mewn ymchwiliad craffu drwy ddod yn dyst i rannu gwybodaeth arbennig ar y mater a darparu tystiolaeth. Mae hyn yn galluogi’r Cynghorwyr i wneud penderfyniadau gwybodus, ac mae hefyd yn rhoi llais i unigolion a chyfundrefnau tu allan i’r Cyngor i leisio eu barn.

Yn ogystal, gallwch hefyd gymryd rhan drwy ddod yn aelod cyfetholedig ar Ymchwiliad Craffu.  Yn gyffredinol, mae aelodau cyfetholedig yn cynrychioli grwpiau neu gyfundrefnau neu yn aelodau o’r cyhoedd sydd ag arbenigedd perthnasol tu allan i’r Cyngor. 

Os ydych eisiau cynnig mater i’w ystyried gan y Pwyllgorau Craffu cysylltwch â ni:

  • E-bost: craffu@gwynedd.llyw.cymru
  • Ffôn: 01286 679261
  • Cyfeiriad: Uned Craffu, Adran Strategol a Gwella, Pencadlys Cyngor Gwynedd, Stryd y Jêl, Caernarfon, Gwynedd LL55 1SH